मंदिरहितासाठी एकत्र आलेली चळवळ
"चला, मंदिरहितासाठी एकत्र येऊया! मंदिरांचे संरक्षण ही केवळ विश्वस्तांची जबाबदारी नाही; ती आपल्या संपूर्ण समाजाची सामूहिक जबाबदारी आहे."
महाराष्ट्र देवस्थान समिती ही मंदिरांचे संरक्षण, संवर्धन, देवस्थानांच्या मालमत्ता व जमिनींचे हक्क, मंदिर प्रशासनातील अडचणी आणि मंदिर विश्वस्तांच्या विविध प्रश्नांसाठी संघटनात्मक पातळीवर कार्य करणारी चळवळ आहे.
राज्यातील विविध मंदिर संस्था, देवस्थान समित्या, विश्वस्त, पुजारी, सेवेकरी आणि मंदिरप्रेमी यांना एका व्यापक व्यासपीठावर आणून मंदिरहितासाठी सामूहिक आवाज निर्माण करणे, हा समितीचा प्रमुख प्रयत्न आहे.
समितीचे मूळ माहितीपत्रक
सहा दिशांनी सुरू असलेले कार्य
मंदिर संस्कृतीचे रक्षण व संवर्धन
प्राचीन मंदिरांची परंपरा, धार्मिक वारसा, संस्कृती आणि श्रद्धास्थानांचे जतन करणे.
देवस्थान जमिनींचे संरक्षण
देवस्थान इनाम जमिनी, मंदिरांच्या मालकीच्या जमिनी, महसूल अभिलेख आणि हक्कांचे संरक्षण करणे.
मंदिरांच्या कायदेशीर प्रश्नांवर मार्गदर्शन
जमीन, अतिक्रमण, महसूल नोंदी, कुळ-कायदा, सीलिंग, हस्तांतरण आणि इतर प्रशासकीय प्रश्नांबाबत मार्गदर्शन.
मंदिर विश्वस्तांचे संघटन
तालुका, जिल्हा आणि राज्यस्तरावर मंदिर विश्वस्तांना एकत्र आणून त्यांच्या प्रश्नांना संघटित स्वरूप देणे.
शासनाशी समन्वय
जिल्हाधिकारी, तहसीलदार, उपविभागीय अधिकारी, धर्मादाय आयुक्त कार्यालय आणि शासन स्तरावर निवेदन व पाठपुरावा.
मंदिरांचे डिजिटल सक्षमीकरण
मंदिरांची माहिती संकलित करून डिजिटल डेटाबेस व अधिकृत वेबसाईटच्या माध्यमातून मंदिरांना व्यापक व्यासपीठ मिळवून देणे.
शासनाकडे सादर करण्यात आलेल्या मागण्या
- १
मंदिरांना मुद्रांक शुल्क व नोंदणी योग्य सवलत मिळावी.
- २
अतिवृष्टी अथवा नैसर्गिक आपत्तीमुळे झालेल्या नुकसानीबद्दल मंदिरांना योग्य नुकसानभरपाई मिळावी.
- ३
मंदिरांच्या विकासकामांमध्ये संबंधित मंदिर संस्था व विश्वस्तांना सहभागी करून घ्यावे.
- ४
देवस्थान जमिनींचे कुळ व सीलिंग कायद्यापासून संरक्षण करण्यासाठी सूट प्रमाणपत्रांच्या अटी सुलभ कराव्यात.
- ५
देवस्थान जमिनींच्या संरक्षणासाठी सूट प्रमाणपत्रांची अट शिथिल करावी.
- ६
देवस्थान जमिनींची महसूल नोंदी व फेरफार विषयक कामे नावीन्यपूर्ण पद्धतीने त्वरित निकाली काढावीत.
- ७
अतिक्रमित देवस्थान जमिनींच्या संरक्षणासाठी प्रभावी प्रशासकीय यंत्रणा निर्माण करावी.
- ८
देवस्थान इनाम जमिनींच्या संरक्षणासाठी शासनाने ठोस पावले उचलावीत.
देवस्थान इनाम जमीन संरक्षणाचा लढा — २०२६ मध्ये देवस्थान इनाम जमिनींसंबंधित प्रस्तावित कायद्याबाबत राज्यभर हरकती व निवेदने सादर केली. ६ जून २०२६ रोजी शासनाने सदर प्रारूप कायद्याची सुधारित प्रक्रिया उभयपक्षी सक्षम समिती स्थापन करण्याची घोषणा केली. या प्रक्रियेत विविध देवस्थानांच्या प्रतिनिधींची तरतूद करण्यासाठी समितीने पाठपुरावा सुरू ठेवला आहे.
तालुका-तालुक्यात होत असलेले संघटन
वरूड
श्री केदारेश्वर मंदिर येथे तालुकास्तरीय बैठक संपन्न. तालुकास्तरीय ११ सदस्यीय समिती स्थापन.
आर्वी
आर्वी तालुक्यात मोठ्या सहभागाने बैठक संपन्न. तहसीलदार व उपविभागीय अधिकाऱ्यांना निवेदन सादर.
चांदूर रेल्वे — धामणगाव खंडेश्वर
संयुक्त बैठक घेऊन मोठ्या संख्येने मंदिर विश्वस्त सहभागी. समिती व संघटनासंबंधी विस्तृत चर्चा.
नांदगाव खंडेश्वर
श्री खंडेश्वर देवस्थान येथे तालुका बैठक आयोजित. देवस्थान इनाम जमीन, महसूल नोंदी, मंदिरांचे कायदेशीर प्रश्न व विकासकामांबाबत सविस्तर चर्चा.
वर्धा जिल्हा
आर्वी तालुक्यातील मंदिर विश्वस्तांना एकत्र आणून संघटन, देवस्थान जमीन आणि प्रभावी संघटनासाठी बैठक.
प्रत्येक मंदिराची माहिती — एका डिजिटल व्यासपीठावर!
मंदिरांची माहिती संकलित करून पुढील गोष्टी डिजिटल स्वरूपात उपलब्ध करून दिल्या जातील.
मंदिरांचे नाव व इतिहास
विश्वस्त मंडळाची माहिती
धार्मिक उत्सव व कार्यक्रम
जमीन व मालमत्ता माहिती
पत्ता व संपर्क
छायाचित्रे
महत्त्वाचे दस्तऐवज
भाविकांसाठी सुविधा
विश्वस्त परिषदेकडे वाटचाल — अमरावती येथील मंदिर विश्वस्त परिषद आयोजित करून बिखुरलेल्या महाराष्ट्रातील मंदिर विश्वस्तांना एका व्यासपीठावर आणण्याचा प्रयत्न सुरू आहे.
मंदिरांचे प्रश्न एकत्रित करणे
राज्यभरातील मंदिरांचे प्रश्न एका ठिकाणी नोंदवून पाठपुरावा करणे.
तज्ज्ञांचे मार्गदर्शन
कायदेशीर व प्रशासकीय बाबींवर तज्ज्ञांकडून मार्गदर्शन उपलब्ध करून देणे.
शासनासमवेत सामूहिक भूमिका
मंदिर संघटनांची एकत्रित भूमिका शासनासमोर मांडणे.
संघटनात्मक व प्रशासकीय बळकटीकरण
जिल्हास्तरीय व तालुकास्तरीय मंदिर संघटन अधिक सक्षम करणे.
प्रसारमाध्यमांतील वृत्त
राज्यभरातील विविध वृत्तपत्रांत प्रसिद्ध झालेल्या समितीच्या कार्याच्या बातम्या.
आपणही या मंदिरहिताच्या व्यापक अभियानात सहभागी व्हा
एकत्र येऊया… संघटित होऊया… मंदिरहितासाठी लढूया!
प्रदेश कार्यालय
- 📍 महाराष्ट्र देवस्थान समिती, परांजपे कॉलनी, अँटी करप्शन ब्युरो कार्यालयासमोर, अमरावती
- 📞 9423 425830
- 📞 8600 002513
- 📞 7498 332977
- 📞 9823 132150
- 📞 9422 915564
आमची कार्यपद्धती
समस्येपासून समाधानापर्यंतचा प्रवास —
समस्येसाठी पाठपुरावा करून समाधान मिळवणे, हेच आमचे ध्येय.